Tonny Tekelenburg | LochemEnergie

De gemeente Lochem heeft de ambitie om vanaf 2030 energieneutraal door het leven te gaan. De tien dorps- en stadskernen tellende gemeente werkt daarin nauw samen met de coöperatie LochemEnergie. Tonnie Tekelenburg is een van de bevlogen trekkers van de coöperatie die op diverse vlakken initiatieven ontplooit om inwoners energiebewuster te maken.

Waar komt uw bevlogenheid vandaan?

“Ik werk al mijn hele leven in natuur- en landbouwcoöperaties in het kader van ontwikkelingssamenwerking. Altijd voor arme boeren, nooit voor een groot concern.  Ik weet wat een coöperatie waard is, wat de voor- en nadelen zijn. Coöperaties worden vaak door burgers opgericht als het bedrijfsleven en overheden niet actief kunnen of willen zijn. Het is een economisch en financieel sterk instituut dat niet zomaar omver te blazen is. En het heeft een hoog democratisch gehalte. Dat vind ik belangrijk. “

Wat is de kracht van LochemEnergie?

“Om als burgerorganisatie te kunnen groeien en bloeien is een overgang van (alleen) vrijwilligerswerk naar een vorm van professionalisering belangrijk. Maar waar haal je in de eerste jaren het geld vandaan om de ledenwerving, -ondersteuning en administratie goed te doen? LochemEnergie formuleert projecten waaraan wij universiteiten, de gemeente en energieleveranciers kunnen verbinden. Voor experimenten en onderzoek in een ‘living Lab’ met echte huishoudens in wijken en dorpen. Voor het begeleiden en onderzoeken krijgen wij financiën.  En kunnen wij professioneel opereren.”

Waarom richt LochemEnergie zich op de energievoorziening?

“Omdat we groene energie willen die we zelf lokaal willen produceren. Overheden en het bedrijfsleven doen niet genoeg. Die zitten nog in het oude fossiele energiemodel terwijl olie en gas opraken en CO2 uitstoot klimaatverandering in de hand werkt. In plaats van centraal geproduceerde stroom in kolen en kernenergiecentrales wil LochemEnergie bijdragen aan een energietransitie naar decentraal kleinschalige productie van groene stroom. Dat levert de burgers ook nog een financieel voordeel op. We willen dan ook niet afhankelijk zijn van grote energieproducenten of instabiele regeringen.”

Hoeveel leden telt de coöperatie?

“Wij zijn nu de 750 leden gepasseerd, we willen doorgroeien naar 2.000 leden. Wij willen voor al onze leden duurzame energie leveren in een mix van energiebronnen. Denk bijvoorbeeld ook aan energieopwekking via waterkracht in de rivier De Berkel, agrarische daken of windenergie. En het gebruik van elektrisch vervoer stimuleren.”

Energieopwekking In de Berkel?

“Ja. Vroeger kon je alleen energie opwekken door water van grote hoogte naar beneden op een vliegwiel te laten vallen, zogeheten high head techniek. Er zijn tegenwoordig technieken beschikbaar die energieproductie ook mogelijk maken in rivieren met minder water, een klein hoogteverschil en lage stroomsnelheden.”

Uit een haalbaarheidsstudie blijkt dat de bouw van windmolens in de gemeente Lochem gevoelig ligt.

Glimlachend: “Wie wil nou wel windmolens in zijn achtertuin. Het verbaast ons niet.” Ik snap dat ook wel. LochemEnergie heeft in samenwerking met drie zustercoöperaties uit de regio het initiatief genomen voor een haalbaarheidsonderzoek voor twee windmolens nabij de Mars te Zutphen. Onderdeel van de haalbaarheid was een draagvlakonderzoek. Dat onderzoek heeft aangetoond dat 80 procent van de mensen geen molen wil binnen een straal van 750 meter van hun huis. Alleen, wettelijk gezien voldoet de aanvraag wel aan alle regels. Dus zou angst voor geluidshinder en slagschaduw niet aan de orde hoeven te zijn. Maar de turbines zijn wel zichtbaar en is het dus ook een kwestie van gewoon pech als je net woont nabij een ontwikkellocatie. De energiecoöperaties verenigd in IJsselwind willen echter een soort gebiedsfonds in het leven te roepen zodat de lusten en de lasten beter kunnen worden verdeeld. Dat is best een groot fonds van een ton voor landschapsverbeteringen  bij de bouw van de molens en daarna jaarlijks een winstuitkering van 30 tot 50 duizend euro. Omwonenden zeggen dat dit een doekje voor het bloeden is, zelfs omkoperij. Maar de locatie lijkt geschikt voor windenergieontwikkeling en als wij geen windmolens bouwen, dan doet een particuliere exploitant dat zonder verdeelsleutel voor de lusten. De gemeente Zutphen heeft doelen geformuleerd voor de opwek van duurzame energie en staat positief tegenover windmolens binnen haar grenzen.

Lochem kan niet zonder windmolens, anders komt de energieneutraliteit in gevaar?

“Ja, dat is onze aanname.”

Is de doelstelling van de gemeente Lochem haalbaar?

“Mijn persoonlijke mening is dat de gemeente lang niet ambitieus genoeg is. Drie jaar geleden heeft de gemeente een behoudend college gekregen waarmee wij de energie ‘revolutie’ niet kunnen winnen. Met het gemeentelijke uitvoeringsplan gaan we de doelstelling energieneutraal in 2030 niet halen. Daarmee sla je geen deuk in een pakje boter. We hebben een paar weken geleden de toezegging gekregen van de wethouder Trix van der Linde dat zij een aantal scenario’s zal uitwerken waaruit de politiek in het najaar kan kiezen. Leidend daarbij is welk aandeel aan de doelstelling klimaatneutraal wordt gehaald.”

Hoe krijg je de burgers in beweging?

“LochemEnergie is in de regio een grotere energie coöperatie, maar leden en klantwerving gaat niet vanzelf.  Je moet de mensen één voor één over de streep halen. Duurzaamheid leeft niet bij iedereen. Er zijn ook geen urgente redenen om in beweging te komen. Of om iets anders te gaan doen. Burgers zijn niet afhankelijk van duurzame stroom die ze acuut moeten hebben. Elektriciteit komt toch wel uit het stopcontact. Ook al wacht je een jaartje langer. Who cares… en klimaatverandering merken we al wel maar we hebben er hier nog weinig last van of willen het niet weten. Wij hebben ook geen overheid die zegt dat de energietransitie per se moet. Je kunt als coöperatie niet groeien als je geen mooie aanbiedingen, een duidelijk product voor het publiek hebt.”

“Ik merk dat bij LochemEnergie een soort moeheid ontstaat. Moeheid omdat de gemeente niet vol voor de energietransitie met een mix van bronnen zoals windenergie wil gaan. Diezelfde overheid zegt ook dat zonnepanelen niet goed zijn omdat ze de landbouwgrond aantasten. Zo heeft de politiek altijd een reden om niet te durven of te willen.”

Waar krijg u energie van?

“Letterlijk van 32 zonnepanelen op eigen dak. Figuurlijk van de fantastische mensen van LochemEnergie, die groen denken, duurzaam zijn en hun steentje bijdragen.”

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen